(Bài viết dưới đây do Luật sư Hồ Minh Khánh – GĐ hãng luật MKLaw, Trưởng khoa Luật – Đại học Duy Tân biên soạn, đã được đăng tải trên Tạp chí điện tử Luật sư Việt Nam nhân dịp Ngày truyền thống Luật sư Việt Nam 10/10).
Trong một xã hội đang chuyển mình mạnh mẽ bởi hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và sự phát triển của nền kinh tế thị trường, vai trò của luật sư ngày càng vượt ra ngoài khuôn khổ của những phiên tòa hay các vụ tranh chấp. Luật sư không chỉ là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ, mà còn góp phần phòng ngừa rủi ro, thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, bảo đảm công lý và củng cố niềm tin của xã hội vào pháp luật. Nhân Ngày truyền thống Luật sư Việt Nam 10/10, nhìn nhận vị thế của nghề luật sư hôm nay cũng là nhìn nhận những yêu cầu mới đặt ra đối với một nghề nghiệp gắn liền với công lý và trách nhiệm xã hội.
Khi xã hội càng phát triển, vai trò luật sư càng trở nên cần thiết
Sự phát triển kinh tế và đời sống xã hội đang làm cho các quan hệ pháp lý ngày càng đa dạng, phức tạp. Từ một giao dịch bất động sản, một quyết định đầu tư, việc thành lập doanh nghiệp đến các vấn đề về lao động, thừa kế, tài sản hay sở hữu trí tuệ, mỗi lựa chọn đều có thể kéo theo những hệ quả pháp lý lâu dài.
Trong bối cảnh ấy, luật sư không còn chỉ được tìm đến khi tranh chấp đã xảy ra. Vai trò quan trọng hơn của luật sư là giúp người dân, doanh nghiệp nhận diện rủi ro, hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, lựa chọn phương án phù hợp trước khi đưa ra những quyết định có ảnh hưởng đến tài sản, quyền lợi và tương lai.
Một hợp đồng được tư vấn cẩn trọng có thể ngăn ngừa nhiều năm kiện tụng; một ý kiến pháp lý kịp thời có thể giúp doanh nghiệp tránh được những tổn thất lớn. Giá trị của luật sư vì thế không chỉ được đo bằng số vụ kiện tham gia hay kết quả tranh tụng, mà còn ở những tranh chấp đã được ngăn ngừa, những rủi ro được kiểm soát và những quyền lợi được bảo vệ ngay từ đầu.
Đặc biệt, trong hoạt động kinh doanh, luật sư đang từng bước chuyển từ vai trò người giải quyết sự cố sang người đồng hành trong quản trị rủi ro và hoạch định chiến lược pháp lý. Khi Việt Nam tiếp tục hội nhập sâu rộng, phát triển kinh tế số và xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế, nhu cầu về đội ngũ luật sư có chuyên môn sâu, năng lực hội nhập và tư duy pháp lý quốc tế càng trở nên rõ nét.
Một môi trường đầu tư hấp dẫn không chỉ cần chính sách tốt, mà còn cần sự minh bạch, an toàn pháp lý và những cơ chế bảo vệ quyền lợi đáng tin cậy. Trong quá trình ấy, luật sư là một thành tố góp phần kiến tạo hạ tầng niềm tin pháp lý cho nền kinh tế.
Không chỉ bảo vệ thân chủ, mà còn góp phần bảo vệ công lý
Trong hoạt động tư pháp, sự hiện diện của luật sư có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo đảm quyền bào chữa, quyền tranh tụng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia tố tụng.
Cần nhìn nhận rằng, luật sư bảo vệ một người bị buộc tội không đồng nghĩa với việc bảo vệ hành vi phạm tội. Trách nhiệm của luật sư là sử dụng những phương thức hợp pháp để kiểm tra chứng cứ, phản biện các lập luận buộc tội, làm rõ những tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án, góp phần bảo đảm không làm oan người vô tội và không bỏ lọt tội phạm.
Một nền tư pháp công bằng không chỉ cần những quyết định đúng pháp luật, mà còn cần một quá trình tố tụng trong đó các quan điểm khác nhau được trình bày, chứng cứ được kiểm chứng và những lập luận pháp lý được tranh luận một cách bình đẳng, khách quan.
Bởi vậy, hoạt động của luật sư không đối lập với hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng, mà góp phần nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ công lý và củng cố niềm tin của người dân vào pháp luật.
Ở phạm vi rộng hơn, thông qua thực tiễn hành nghề, luật sư còn có điều kiện nhận diện những bất cập, khoảng trống hoặc cách hiểu chưa thống nhất trong quá trình áp dụng pháp luật. Những đóng góp thông qua nghiên cứu, phản biện chính sách, kiến nghị hoàn thiện pháp luật và phổ biến kiến thức pháp lý cũng chính là một phần trách nhiệm xã hội của nghề luật sư.
Nghề luật sư trước yêu cầu của thời đại mới
Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo và công nghệ pháp lý đang làm thay đổi phương thức hành nghề. Khi thông tin pháp luật ngày càng dễ tiếp cận, giá trị của luật sư không thể chỉ dừng lại ở khả năng ghi nhớ điều luật hay cung cấp những câu trả lời pháp lý có sẵn.
Điều xã hội cần là những luật sư có khả năng nhận diện đúng bản chất vấn đề, đánh giá chứng cứ, dự báo rủi ro và chuyển hóa kiến thức pháp luật thành những giải pháp khả thi, phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể.
Công nghệ có thể hỗ trợ tra cứu và xử lý thông tin, nhưng không thể mặc nhiên thay thế tư duy độc lập, kinh nghiệm thực tiễn, trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp của người luật sư.
Cùng với yêu cầu nâng cao năng lực chuyên môn, đạo đức và bản lĩnh nghề nghiệp càng phải được đặt ở vị trí trung tâm. Luật sư có trách nhiệm tận tâm bảo vệ thân chủ, nhưng không thể vì lợi ích của thân chủ mà bất chấp pháp luật, đánh đổi sự trung thực hoặc làm phương hại đến những giá trị mà nghề nghiệp mình có trách nhiệm gìn giữ.
Bản lĩnh của luật sư không chỉ thể hiện ở khả năng tranh luận trước Hội đồng xét xử, mà đôi khi còn ở sự thẳng thắn nói với khách hàng rằng một yêu cầu không có căn cứ, một quyết định tiềm ẩn rủi ro hoặc một hành vi không thể được pháp luật bảo vệ.
Mặt khác, sự phát triển của nghề luật sư cũng không nên chỉ được đánh giá qua quy mô tổ chức hành nghề hay giá trị của những hợp đồng dịch vụ pháp lý. Những hoạt động tư vấn miễn phí, trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người thuộc diện chính sách có hoàn cảnh khó khăn và các nhóm yếu thế chính là biểu hiện sinh động về trách nhiệm cộng đồng và tính nhân văn của nghề luật sư.
Công lý không thể chỉ là cơ hội của những người có điều kiện kinh tế. Một đội ngũ luật sư thực sự có vị thế trong xã hội phải là đội ngũ biết cân bằng giữa lợi ích nghề nghiệp và trách nhiệm phục vụ cộng đồng.
Để pháp luật thực sự trở thành chỗ dựa của người dân
Ngày truyền thống Luật sư Việt Nam 10/10 không chỉ là dịp ghi nhận những đóng góp của đội ngũ luật sư, mà còn là cơ hội để mỗi người hành nghề nhìn lại trách nhiệm của mình trước những yêu cầu mới của đất nước.
Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế, xã hội cần một đội ngũ luật sư không chỉ giỏi chuyên môn, vững vàng trong tranh tụng, mà còn có tư duy đổi mới, năng lực hội nhập, bản lĩnh độc lập và ý thức sâu sắc về trách nhiệm xã hội.
Suy cho cùng, giá trị của nghề luật sư không chỉ nằm ở việc bảo vệ thành công quyền lợi cho một cá nhân hay tổ chức, mà còn ở khả năng góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với đời sống, giúp con người biết sử dụng pháp luật để bảo vệ mình và giải quyết những bất đồng bằng những phương thức văn minh.
Một xã hội thượng tôn pháp luật không chỉ cần những đạo luật tốt, mà còn cần những con người đủ tri thức, bản lĩnh và trách nhiệm để giúp các quyền được pháp luật ghi nhận trở thành hiện thực trong đời sống.
Đó chính là vị thế, sứ mệnh và cũng là phẩm giá mà nghề luật sư cần tiếp tục gìn giữ, phát huy trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
MKLAW – LUẬT SƯ ĐI TRƯỚC TÀI PHIỆT THEO SAU
Trụ sở: 177 Trưng Nữ Vương, Phường Hòa Cường, Thành phố Đà Nẵng
Hotline: 0773 11 22 33
