(Bài viết dưới đây do Luật sư Phạm Thị Thúy Nga– Hãng luật MKLaw biên soạn, đã được đăng tải trên Tạp chí điện tử Luật sư Việt Nam nhân dịp Ngày truyền thống Luật sư Việt Nam 10/10).
Người ta thường nhắc đến luật sư qua những phiên tòa, những lập luận sắc bén hay những vụ án được giải quyết thành công. Nhưng có một phần công việc ít được nhắc đến hơn đó là lắng nghe những câu chuyện đời, đối diện với những mất mát và tìm kiếm một giải pháp pháp lý cho những con người đang đặt niềm tin vào mình.
Khi thân chủ tìm đến, họ không chỉ mang theo một vụ việc
Có một điều mà càng gắn bó với nghề luật sư, tôi càng nhận ra: Không phải ai tìm đến luật sư cũng bắt đầu câu chuyện của mình bằng một yêu cầu pháp lý rõ ràng.
Có người mang đến một tập hồ sơ dày, nhưng lại không biết phải bắt đầu trình bày từ đâu. Có người dành hàng giờ kể về những mâu thuẫn gia đình, những khoản tiền đã mất hay một sự việc khiến cuộc sống của họ bị đảo lộn. Cũng có người tìm đến luật sư khi đã đi qua nhiều nơi, mang theo cả sự mệt mỏi và những kỳ vọng mà chính họ cũng không biết liệu pháp luật có thể đáp ứng được hay không.
Những ngày đầu hành nghề, tôi thường quan tâm nhiều đến việc xác định quan hệ pháp luật, tìm kiếm căn cứ pháp lý và lựa chọn phương án giải quyết. Tôi muốn nhanh chóng nhận diện vấn đề, bởi đó là những kỹ năng mà một người học luật luôn được rèn luyện.
Thế nhưng, thực tiễn dần giúp tôi hiểu rằng, trước khi có thể đưa ra một lời tư vấn đúng, người luật sư phải biết lắng nghe đầy đủ câu chuyện của người đang ngồi đối diện mình.
Đôi khi, điều thân chủ nói ra chưa hẳn là điều họ thực sự cần. Một người muốn khởi kiện chưa chắc đã mong muốn tranh chấp kéo dài. Một người yêu cầu đòi lại tài sản có thể còn mang theo nỗi tổn thương vì bị người thân phản bội. Một người đang đối diện với vụ án hình sự, bên cạnh nhu cầu được bảo vệ về mặt pháp lý, có khi chỉ mong được giải thích rõ ràng về những gì mình và gia đình sắp phải trải qua.
Nếu chỉ nhìn vụ việc qua các điều khoản pháp luật, chúng ta có thể xác định đúng một quan hệ pháp lý nhưng chưa chắc đã hiểu hết vấn đề cần giải quyết.
Thế nhưng, thực tiễn dần giúp tôi hiểu rằng, trước khi có thể đưa ra một lời tư vấn đúng, người luật sư phải biết lắng nghe đầy đủ câu chuyện của người đang ngồi đối diện mình.
Đôi khi, điều thân chủ nói ra chưa hẳn là điều họ thực sự cần. Một người muốn khởi kiện chưa chắc đã mong muốn tranh chấp kéo dài. Một người yêu cầu đòi lại tài sản có thể còn mang theo nỗi tổn thương vì bị người thân phản bội. Một người đang đối diện với vụ án hình sự, bên cạnh nhu cầu được bảo vệ về mặt pháp lý, có khi chỉ mong được giải thích rõ ràng về những gì mình và gia đình sắp phải trải qua.
Nếu chỉ nhìn vụ việc qua các điều khoản pháp luật, chúng ta có thể xác định đúng một quan hệ pháp lý nhưng chưa chắc đã hiểu hết vấn đề cần giải quyết.
Có những điều không được viết trong hồ sơ
Luật sư Phạm Thị Thuý Nga – Hãng luật MKLaw.
Trong hoạt động hành nghề, hồ sơ là cơ sở quan trọng để luật sư nghiên cứu, đánh giá chứng cứ và xây dựng phương án bảo vệ. Tuy nhiên, không phải mọi khía cạnh của một vụ việc đều có thể được phản ánh đầy đủ qua những trang giấy.
Một bản hợp đồng có thể cho thấy quyền và nghĩa vụ của các bên, nhưng không thể tự nó kể hết nguyên nhân khiến một mối quan hệ hợp tác đổ vỡ. Một đơn khởi kiện có thể thể hiện yêu cầu của nguyên đơn, nhưng chưa chắc đã phản ánh đầy đủ những mâu thuẫn âm ỉ phía sau. Và một bản án, dù được xây dựng trên những căn cứ pháp luật cụ thể, cũng không thể diễn tả hết những biến động trong cuộc sống của những người có liên quan.
Chính vì vậy, tôi dần hình thành cho mình một thói quen: không vội kết luận khi chưa nghe hết câu chuyện, không dễ dàng đưa ra lời hứa khi chưa nghiên cứu đầy đủ tài liệu và càng không để cảm xúc của thân chủ thay thế cho việc đánh giá khách quan các tình tiết pháp lý.
Lắng nghe không có nghĩa là tin tuyệt đối vào những gì được trình bày. Sự cảm thông không đồng nghĩa với việc chấp nhận mọi yêu cầu của khách hàng. Trái lại, càng hiểu hoàn cảnh của thân chủ, luật sư càng phải giữ được sự tỉnh táo để phân biệt giữa mong muốn chủ quan và những quyền lợi thực sự có căn cứ pháp luật bảo vệ.
Tôi nghĩ đó cũng là một trong những thử thách không nhỏ của nghề: biết đặt mình vào hoàn cảnh của người khác nhưng không đánh mất tính độc lập trong nhận định chuyên môn.
Trong hoạt động hành nghề, hồ sơ là cơ sở quan trọng để luật sư nghiên cứu, đánh giá chứng cứ và xây dựng phương án bảo vệ. Tuy nhiên, không phải mọi khía cạnh của một vụ việc đều có thể được phản ánh đầy đủ qua những trang giấy.
Không phải sự tận tâm nào cũng được đo bằng kết quả thắng kiện
Khi nhắc đến thành công của luật sư, nhiều người thường nghĩ ngay đến những vụ kiện giành phần thắng, những bản án được thay đổi hoặc những yêu cầu của thân chủ được chấp nhận.
Những kết quả ấy tất nhiên rất đáng trân trọng. Nhưng càng hành nghề, tôi càng nhận thấy giá trị công việc của luật sư còn được thể hiện ở những điều bình dị hơn.
Đó có thể là việc giúp một người hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình trước khi ký kết một giao dịch; giúp một gia đình lựa chọn được phương án giải quyết tranh chấp ít gây tổn thương nhất; hoặc thẳng thắn khuyên khách hàng không nên theo đuổi một vụ kiện khi yêu cầu của họ thiếu căn cứ pháp lý.
Có những vụ việc, giải pháp tốt nhất không phải là đưa nhau đến Tòa án. Một cuộc thương lượng đúng thời điểm có thể giúp các bên tiết kiệm nhiều năm tranh chấp. Một lời tư vấn có trách nhiệm đôi khi giúp thân chủ tránh được những hậu quả mà sau này dù có thắng kiện cũng khó lòng khắc phục.
Tôi luôn cho rằng, sự tận tâm của luật sư không nên chỉ được đánh giá bằng việc đã làm được bao nhiêu điều theo mong muốn của khách hàng, mà còn phải nhìn vào việc những điều luật sư thực hiện có thực sự phù hợp với quyền và lợi ích hợp pháp của họ hay không.
Bởi bảo vệ thân chủ không có nghĩa là bằng mọi cách đáp ứng yêu cầu của thân chủ. Bảo vệ đúng nghĩa phải được đặt trên nền tảng pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm.
Giữ sự tử tế trong một nghề nhiều áp lực
Nghề luật sư không thiếu những áp lực. Đó là áp lực từ thời hạn tố tụng, từ những hồ sơ phức tạp, từ kỳ vọng của khách hàng và đôi khi là từ chính mong muốn phải làm thật tốt công việc mà mình đã lựa chọn.
Có những ngày công việc kết thúc nhưng những vấn đề trong hồ sơ vẫn còn ở lại trong suy nghĩ. Có những vụ việc khiến người luật sư phải nghiên cứu đi nghiên cứu lại chỉ vì một tình tiết nhỏ có thể làm thay đổi hướng giải quyết. Và cũng có những trường hợp, dù đã dành nhiều tâm sức, kết quả cuối cùng vẫn không được như mong đợi.
Những trải nghiệm ấy giúp tôi hiểu rằng, để đi đường dài với nghề luật sư, kiến thức và bản lĩnh là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Người hành nghề còn phải học cách giữ sự kiên nhẫn, lòng trắc ẩn và thái độ ứng xử đúng mực trước những hoàn cảnh rất khác nhau của cuộc sống.
Sự tử tế trong nghề đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ: dành đủ thời gian giải thích để khách hàng hiểu vấn đề của mình; không tạo ra những kỳ vọng thiếu thực tế; không xem nhẹ một vụ việc chỉ vì giá trị tranh chấp không lớn; và không để điều kiện kinh tế của một người trở thành thước đo cho sự tôn trọng mà họ xứng đáng được nhận.
Đặc biệt, khi tiếp xúc với những người có hoàn cảnh khó khăn, tôi càng nhận thấy rằng, khả năng tiếp cận dịch vụ pháp lý không nên chỉ là cơ hội dành cho những người có điều kiện tài chính.
Một sự hỗ trợ pháp lý kịp thời, dù nhỏ, cũng có thể giúp một người hiểu được quyền của mình, tránh được một rủi ro hoặc tìm thấy hướng giải quyết cho vấn đề đã khiến họ bế tắc trong thời gian dài.
Ngày 10/10 – Nghĩ về giá trị của nghề mình đã chọn
Nhân Ngày truyền thống Luật sư Việt Nam 10/10, tôi muốn dành một khoảng lặng để nhìn lại công việc mà mình đang theo đuổi.
Nghề luật sư cho tôi cơ hội tiếp xúc với nhiều hoàn cảnh, nhiều câu chuyện và những góc nhìn khác nhau về cuộc sống. Mỗi vụ việc là một lần học hỏi, không chỉ về kiến thức pháp luật mà còn về cách ứng xử, trách nhiệm và sự thấu hiểu đối với con người.
Tôi biết rằng mình vẫn còn nhiều điều phải học, nhiều kỹ năng cần hoàn thiện và nhiều thử thách phải vượt qua. Nhưng nếu có một điều mà tôi muốn giữ gìn trong suốt hành trình hành nghề, thì đó chính là không để những áp lực thường ngày khiến bản thân trở nên vô cảm trước những câu chuyện mà thân chủ mang đến.
Bởi suy cho cùng, pháp luật được xây dựng để điều chỉnh các quan hệ xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con người. Người luật sư, với vai trò và trách nhiệm nghề nghiệp của mình, phải góp phần đưa những giá trị ấy đến gần hơn với đời sống.
Tôi không mong mỗi vụ việc mình tham gia đều có một kết thúc như kỳ vọng, bởi điều đó không phải lúc nào cũng có thể thực hiện được. Nhưng tôi luôn mong rằng, khi một thân chủ rời khỏi văn phòng luật sư, dù vấn đề của họ còn phải tiếp tục giải quyết, ít nhất họ đã hiểu rõ hơn hoàn cảnh pháp lý của mình và biết rằng câu chuyện của họ đã được lắng nghe một cách nghiêm túc.
Nếu kiến thức pháp luật là nền tảng để một người bước vào nghề luật sư, thì trách nhiệm và lòng trắc ẩn chính là những giá trị giúp người ấy đi cùng nghề một cách bền vững.
Với tôi, ý nghĩa của ngày 10/10 không chỉ nằm ở niềm tự hào được mang danh xưng luật sư, mà còn là lời nhắc nhở giản dị: Phía sau mỗi trang hồ sơ luôn có một con người, và phía sau mỗi sự tin tưởng luôn là một trách nhiệm không được phép xem nhẹ.
MKLAW – LUẬT SƯ ĐI TRƯỚC TÀI PHIỆT THEO SAU
Trụ sở: 177 Trưng Nữ Vương, Phường Hòa Cường, Thành phố Đà Nẵng
Hotline: 0773 11 22 33
