Người làm chứng đóng vai trò quan trọng trong việc làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án hình sự. Pháp luật quy định rõ quyền lợi, nghĩa vụ và thủ tục triệu tập, lấy lời khai để đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong tố tụng.
Người làm chứng có được thanh toán chi phí đi lại?
Theo khoản 3, 4 Điều 66 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người làm chứng có quyền:
– Được cơ quan triệu tập thanh toán chi phí đi lại và các chi phí khác theo quy định pháp luật.
– Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;
– Yêu cầu cơ quan triệu tập bảo vệ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tài sản và quyền, lợi ích hợp pháp khác của mình, người thân thích của mình khi bị đe dọa;
– Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng liên quan đến việc mình tham gia làm chứng.
Đây là quyền lợi hợp pháp nhằm bảo đảm người làm chứng yên tâm thực hiện nghĩa vụ.
Nghĩa vụ của người làm chứng
Bên cạnh những quyền, người làm chứng trong vụ án hình sự còn có các nghĩa vụ sau:
– Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Trường hợp cố ý vắng mặt mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan và việc vắng mặt của họ gây trở ngại cho việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử thì có thể bị dẫn giải;
– Trình bày trung thực những tình tiết mà mình biết liên quan đến nguồn tin về tội phạm, về vụ án và lý do biết được những tình tiết đó.
Thủ tục triệu tập người làm chứng
Theo Điều 185 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, khoản 59 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự 2025, điểm e khoản 1 Điều 40 Luật Tương trợ tư pháp về hình sự 2025 quy định về triệu tập người làm chứng trong vụ án hình sự như sau:
– Khi triệu tập người làm chứng đến lấy lời khai, Điều tra viên phải gửi giấy triệu tập.
– Giấy triệu tập người làm chứng ghi rõ họ tên, chỗ ở hoặc nơi làm việc, học tập của người làm chứng; giờ, ngày, tháng, năm và địa điểm có mặt; mục đích và nội dung làm việc, thời gian làm việc; gặp ai và trách nhiệm về việc vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan.
– Việc giao giấy triệu tập được thực hiện như sau:
+ Giấy triệu tập được giao trực tiếp cho người làm chứng hoặc thông qua Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người làm chứng cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người làm chứng làm việc, học tập. Trong mọi trường hợp, việc giao giấy triệu tập phải được ký nhận. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người làm chứng cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người làm chứng làm việc, học tập có trách nhiệm tạo điều kiện cho người làm chứng thực hiện nghĩa vụ;
+ Giấy triệu tập người làm chứng dưới 18 tuổi được giao cho cha, mẹ hoặc người đại diện khác của họ;
+ Việc giao giấy triệu tập người làm chứng theo ủy thác tư pháp của nước ngoài được thực hiện theo quy định tại khoản này và Luật tương trợ tư pháp về hình sự.
– Trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên có thể triệu tập người làm chứng để lấy lời khai. Việc triệu tập người làm chứng được thực hiện theo quy định tại Điều 185 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
Quy định về lấy lời khai người làm chứng
Theo Điều 186 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định việc lấy lời khai người làm chứng trong vụ án hình sự như sau:
– Việc lấy lời khai người làm chứng được tiến hành tại nơi tiến hành điều tra, nơi cư trú, nơi làm việc hoặc nơi học tập của người đó.
– Nếu vụ án có nhiều người làm chứng thì phải lấy lời khai riêng từng người và không để cho họ tiếp xúc, trao đổi với nhau trong thời gian lấy lời khai.
– Trước khi lấy lời khai, Điều tra viên, Cán bộ điều tra phải giải thích cho người làm chứng biết quyền và nghĩa vụ của họ theo quy định tại Điều 66 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Việc này phải ghi vào biên bản.
– Trước khi hỏi về nội dung vụ án, Điều tra viên phải hỏi về mối quan hệ giữa người làm chứng với bị can, bị hại và những tình tiết khác về nhân thân của người làm chứng. Điều tra viên yêu cầu người làm chứng trình bày hoặc tự viết một cách trung thực và tự nguyện những gì họ biết về vụ án, sau đó mới đặt câu hỏi.
– Trường hợp xét thấy việc lấy lời khai của Điều tra viên không khách quan hoặc có vi phạm pháp luật hoặc xét cần làm rõ chứng cứ, tài liệu để quyết định việc phê chuẩn hoặc không phê chuẩn quyết định tố tụng của Cơ quan điều tra hoặc để quyết định việc truy tố thì Kiểm sát viên có thể lấy lời khai người làm chứng. Việc lấy lời khai người làm chứng được tiến hành theo quy định tại Điều 186 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
Quy định về lời khai của người làm chứng
Điều 91 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định về lời khai của người làm chứng trong vụ án hình sự như sau:
– Người làm chứng trình bày những gì mà họ biết nguồn tin về tội phạm, về vụ án, nhân thân của người bị buộc tội, bị hại, quan hệ giữa họ với người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng khác và trả lời những câu hỏi đặt ra.
– Không được dùng làm chứng cứ những tình tiết do người làm chứng trình bày nếu họ không thể nói rõ vì sao biết được tình tiết đó.
Lưu ý từ MKLaw
- Người làm chứng vừa có quyền lợi (được thanh toán chi phí, được bảo vệ) vừa có nghĩa vụ (phải có mặt, khai trung thực).
- Việc triệu tập và lấy lời khai phải tuân thủ đúng trình tự pháp luật để đảm bảo tính khách quan.
- Lời khai chỉ có giá trị chứng cứ khi người làm chứng nêu rõ nguồn gốc thông tin.
- Người làm chứng nên giữ thái độ hợp tác, trung thực khi tham gia tố tụng.
- Nếu bị đe dọa hoặc gặp khó khăn, cần yêu cầu cơ quan triệu tập bảo vệ quyền lợi.
- Nên lưu giữ giấy triệu tập và các chứng từ chi phí đi lại để được thanh toán theo quy định.
MKLaw hỗ trợ:
Tư vấn pháp lý cho người làm chứng, bị hại, bị can trong vụ án hình sự.
Hướng dẫn thủ tục khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm trong quá trình tố tụng.
Đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng trong các giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử.
Nếu bạn cần tư vấn về quyền và nghĩa vụ khi tham gia làm chứng trong vụ án hình sự, hãy liên hệ với MKLaw để được hỗ trợ kịp thời
MKLaw – Luật sư đi trước tài phiệt theo sau
- Trụ sở: 177 Trưng Nữ Vương, P. Hoà Cường, Tp. Đà Nẵng
- Hotline: 0773 11 22 33
