Ngày 17/04/2026, Bộ Công an đã chính thức công bố dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Điểm nhấn quan trọng nhất trong dự thảo lần này là đề xuất tiếp tục giảm bớt các tội danh áp dụng hình phạt tử hình, hướng tới một hệ thống pháp luật nhân đạo, phù hợp với xu hướng quốc tế nhưng vẫn đảm bảo tính răn đe.
1. 02 Thay đổi trọng tâm trong hình phạt Tử hình
Theo đó tại tiểu mục 1 phần Chính sách 3 Mục II Dự thảo Báo cáo đánh giá tác động của chính sách thì nhằm thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội; tạo điều kiện để người phạm tội được tiếp tục lao động, cống hiến cho xã hội cần.
Bộ Công an đã đề xuất sửa đổi, bổ sung hoàn thiện quy định của Bộ luật Hình sự về hình phạt. Trong đó đối với phần hình phạt tử hình được đề xuất sửa đổi như sau:
– Tiếp tục thu hẹp phạm vi 10 tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự hiện hành, chỉ giữ lại hình phạt tử hình đối với các tội danh có tính chất “tội ác nghiêm trọng”, xâm phạm đến khách thể đặc biệt quan trọng, gây những hậu quả nặng nề về mặt kinh tế, xã hội và an ninh con người để phù hợp với xu hướng quốc tế, phù hợp với quy định của Công ước Liên hợp quốc về quyền dân sự và chính trị mà Việt Nam là thành viên; phù hợp với tình hình, diễn biến tội phạm và tình hình kinh tế, xã hội của Việt Nam.
– Sửa đổi quy định tại khoản 1 Điều 60 Bộ luật Hình sự 2015
“Điều 60. Thời hiệu thi hành bản án
1. Thời hiệu thi hành bản án hình sự là thời hạn do Bộ luật này quy định mà khi hết thời hạn đó người bị kết án, pháp nhân thương mại bị kết án không phải chấp hành bản án đã tuyên.”
Theo hướng nếu hết thời hiệu thi hành án đối với người bị kết án tử hình thì hình phạt tử hình chuyển thành tù chung thân để giải quyết vướng mắc trong thực tiễn thi hành án tử hình, bảo đảm tính chặt chẽ, logic của Bộ luật Hình sự.
2. Tổng hợp 10 tội danh còn áp dụng án tử hình trong Bộ luật Hình sự hiện hành
Theo đó Bộ luật Hình sự hiện hành đang được áp dụng là Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025). Trong đó có quy định về các tội danh còn áp dụng án tử hình bao gồm:
(1) Tội phản bội Tổ quốc
Công dân Việt Nam nào câu kết với nước ngoài nhằm gây nguy hại cho độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tiềm lực quốc phòng, an ninh, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.
(Khoản 1 Điều 108 Bộ luật Hình sự 2015)
(2) Tội bạo loạn
Người nào hoạt động vũ trang hoặc dùng bạo lực có tổ chức hoặc cướp phá tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm chống chính quyền nhân dân, thì bị phạt như sau: Người tổ chức, người hoạt động đắc lực hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.
(Khoản 1 Điều 112 Bộ luật Hình sự 2015)
(3) Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân
Người nào nhằm chống chính quyền nhân dân mà xâm phạm tính mạng của cán bộ, công chức hoặc người khác hoặc phá hủy tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.
(Khoản 1 Điều 113 Bộ luật Hình sự 2015)
(4) Tội giết người
Người nào giết người thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình:
(Khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015)
(5) Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi
Phạm tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình:
– Có tổ chức;
– Nhiều người hiếp một người;
– Đối với người dưới 10 tuổi;
– Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
– Biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội;
(Khoản 3 Điều 142 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017))
(6) Tội sản xuất trái phép chất ma túy
Phạm tội sản xuất trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù chung thân hoặc tử hình:
– Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng 30 kilôgam trở lên;
– Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng 03 kilôgam trở lên;
– Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng 09 kilôgam trở lên;
– Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích 22 lít trở lên;
– Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm a đến điểm d khoản này.
(Khoản 5 Điều 248 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2025))
(7) Tội mua bán trái phép chất ma túy
Phạm tội mua bán trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù chung thân hoặc tử hình:
– Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng 30 kilôgam trở lên;
– Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng 03 kilôgam trở lên;
– Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng 150 kilôgam trở lên;
– Quả thuốc phiện khô có khối lượng 1.200 kilôgam trở lên;
– Quả thuốc phiện tươi có khối lượng 300 kilôgam trở lên;
– Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng 09 kilôgam trở lên;
– Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích 22 lít trở lên;
– Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm a đến điểm g khoản này.
(Khoản 5 Điều 251 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2025))
(8) Tội khủng bố
Người nào nhằm gây ra tình trạng hoảng sợ trong công chúng mà xâm phạm tính mạng của người khác hoặc phá hủy tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.
(Khoản 1 Điều 299 Bộ luật Hình sự 2015)
(9) Tội chống loài người (Điều 422)
Người nào trong thời bình hay trong chiến tranh mà thực hiện hành vi tiêu diệt hàng loạt dân cư của một khu vực, phá hủy nguồn sống, phá hoại cuộc sống văn hóa, tinh thần của một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ độc lập, có chủ quyền, làm đảo lộn nền tảng của một xã hội nhằm phá hoại xã hội đó hoặc thực hiện hành vi diệt chủng khác hoặc thực hiện hành vi diệt sinh, diệt môi trường tự nhiên, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.
(Khoản 1 Điều 422 Bộ luật Hình sự 2015)
(10) Tội phạm chiến tranh
Người nào trong thời kỳ chiến tranh mà ra lệnh hoặc trực tiếp tiến hành việc giết hại dân thường, người bị thương, tù binh, cướp phá tài sản, tàn phá các nơi dân cư, sử dụng các phương tiện hoặc phương pháp chiến tranh bị cấm hoặc thực hiện hành vi khác vi phạm nghiêm trọng pháp luật quốc tế hoặc các điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc tham gia, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.
(Khoản 5 Điều 423 Bộ luật Hình sự 2015)
3. Góc nhìn từ MKLaw: Bước tiến của nền tư pháp hiện đại
Việc đề xuất giảm tội danh tử hình không làm yếu đi sức mạnh của pháp luật, trái lại, nó thể hiện sự tiến bộ trong tư duy quản trị quốc gia:
– Phù hợp Công ước Quốc tế: Việt Nam đang thực hiện đúng cam kết đối với Công ước Liên hợp quốc về quyền dân sự và chính trị.
– Nhân đạo hóa hình phạt: Tạo cơ hội cho người lầm lỗi được lao động, cải tạo và cống hiến phần đời còn lại để chuộc lỗi.
– Giải quyết vướng mắc thực tiễn: Quy định về thời hiệu giúp hệ thống thi hành án hình sự vận hành trơn tru hơn, tránh các trường hợp giam giữ kéo dài không thời hạn mà không thể thi hành.
– Hình phạt cao nhất nên được dành riêng cho những hành vi đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của cộng đồng và quốc gia. Đối với các nhóm tội danh khác, việc sử dụng hình phạt tù dài hạn kết hợp cải tạo lao động thường mang lại giá trị bền vững hơn cho xã hội.
MKLaw sẽ liên tục cập nhật diễn biến mới nhất về quá trình sửa đổi Bộ luật Hình sự để gửi tới quý khách hàng.
MKLaw – Hàng lang pháp lý vững chắc cho quyền lợi của bạn!
