Bài viết đã được đăng tải trên Tạp chí Luật sư Việt Nam, có sự tham gia và chia sẻ của TS.LS Hồ Minh Khánh – Giám đốc Hãng luật MKLaw, Trưởng khoa Luật Đại học Duy Tân.
Xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là câu chuyện về hạ tầng, chính sách ưu đãi hay thu hút dòng vốn, mà cốt lõi là kiến tạo một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và đủ sức bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Đây cũng là thông điệp xuyên suốt tại Hội thảo quốc tế “Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam – Khung pháp lý cho cạnh tranh” do Trường Đại học Luật Hà Nội, Đại học Washington (Hoa Kỳ) và Đại học Duy Tân phối hợp tổ chức, với sự tham gia của nhiều học giả, thẩm phán và chuyên gia pháp lý trong nước và quốc tế.
Thể chế pháp lý là lợi thế cạnh tranh cốt lõi
Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội đã mở ra bước đi quan trọng trong quá trình xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy sức hấp dẫn của một trung tâm tài chính không được quyết định bởi ưu đãi đầu tư hay vị trí địa lý, mà trước hết nằm ở chất lượng của thể chế pháp lý và khả năng bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch.
Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia uy tín như GS. Xuân Thảo Nguyễn, Giám đốc Trung tâm Luật châu Á, Đại học Washington (Hoa Kỳ); TS. Horace Yeung, Giám đốc phụ trách quốc tế hóa Trường Luật Leicester (Vương quốc Anh); ông Robert French, Thẩm phán DIFC Courts (Dubai); TS. Lương Ngọc Trâm, Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, thành viên Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; TS. Hoàng Xuân Châu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội; cùng nhiều nhà khoa học, luật sư và chuyên gia tài chính trong nước.
Theo GS. Xuân Thảo Nguyễn, thế giới hiện có hơn 100 trung tâm tài chính nhưng chỉ một số ít phát triển thành công và bền vững. Điều tạo nên sự khác biệt không nằm ở quy mô đầu tư hay mức độ ưu đãi, mà ở năng lực thiết kế thể chế và duy trì một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch. Vì vậy, Việt Nam cần tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế để xây dựng mô hình phù hợp với điều kiện phát triển và hệ thống pháp luật của mình, thay vì sao chép cơ học các mô hình nước ngoài.
Kiến tạo niềm tin pháp lý cho nhà đầu tư
Một trong những nội dung xuyên suốt tại hội thảo là xây dựng niềm tin pháp lý – yếu tố được xem là nền tảng quyết định sức hấp dẫn của Trung tâm tài chính quốc tế. Các chuyên gia đều thống nhất rằng, bên cạnh các chính sách ưu đãi, điều nhà đầu tư đặc biệt quan tâm là tính ổn định của hệ thống pháp luật, tính độc lập của cơ chế tư pháp và khả năng bảo đảm thực thi quyền, lợi ích hợp pháp khi phát sinh tranh chấp.
Theo TS. Lương Ngọc Trâm, việc pháp luật Việt Nam mở rộng quyền lựa chọn pháp luật nước ngoài trong các giao dịch có yếu tố nước ngoài là bước tiến phù hợp với xu hướng hội nhập. Tuy nhiên, quyền tự do thỏa thuận vẫn phải được đặt trong giới hạn của trật tự công và chủ quyền pháp lý quốc gia. Quan trọng hơn, nhà đầu tư cần một cơ chế xét xử độc lập, khách quan, thống nhất và có khả năng dự báo để bảo đảm sự an toàn và ổn định của các giao dịch.
Ở góc độ quản trị, TS. Hoàng Xuân Châu, cho rằng các cơ chế đặc thù về đầu tư, thuế và ngoại hối chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được thiết kế đồng bộ với các thiết chế kiểm soát tương xứng. Theo ông, pháp luật cần hướng tới phòng ngừa rủi ro ngay từ khâu thiết kế chính sách, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu thu hút đầu tư với yêu cầu phòng, chống rửa tiền, tội phạm tài chính và các hành vi lợi dụng cơ chế đặc thù.
Tiếp cận từ góc độ giải quyết tranh chấp, TS. LS. Hồ Minh Khánh (Trưởng Khoa Luật, Đại học Duy Tân, Giám đốc Hãng luật MKLaw), cho rằng khi quyết định đầu tư vào một quốc gia, nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến chính sách ưu đãi mà trước hết muốn biết quyền tài sản của mình sẽ được bảo vệ như thế nào nếu xảy ra tranh chấp và liệu phán quyết cuối cùng có được thực thi hiệu quả hay không. Theo ông, đây mới là thước đo phản ánh năng lực cạnh tranh của một nền thể chế.
Từ cách tiếp cận đó, TS. LS. Hồ Minh Khánh nhận định cơ chế giải quyết tranh chấp đã trở thành một bộ phận của “hạ tầng niềm tin pháp lý” đối với Trung tâm tài chính quốc tế. Vì vậy, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp đối với các giao dịch tài chính xuyên biên giới, nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tài sản và thực thi bản án, phán quyết trọng tài, đồng thời phát triển nguồn nhân lực pháp lý chất lượng cao. Theo ông, dòng vốn quốc tế có thể đến vì cơ hội đầu tư, nhưng chỉ ở lại khi đặt niềm tin vào khả năng bảo vệ quyền tài sản và thực thi công lý của quốc gia tiếp nhận đầu tư.
Hướng tới một Trung tâm tài chính quốc tế mang bản sắc Việt Nam
Các tham luận của TS. Horace Yeung và ông Robert French cũng cho thấy, những trung tâm tài chính thành công đều được xây dựng trên nền tảng pháp luật minh bạch, cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả và môi trường đầu tư ổn định. Đây là những kinh nghiệm có giá trị tham khảo quan trọng để Việt Nam lựa chọn mô hình phát triển phù hợp với điều kiện thực tiễn và định hướng cải cách của mình.
Có thể thấy, xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là mục tiêu phát triển kinh tế mà còn là động lực thúc đẩy cải cách thể chế, nâng cao chất lượng tư pháp và hoàn thiện môi trường pháp lý theo các chuẩn mực quốc tế. Khi quyền tài sản được bảo vệ, tranh chấp được giải quyết hiệu quả và các phán quyết được thực thi trên thực tế, Việt Nam sẽ tạo dựng được lợi thế cạnh tranh bền vững, từng bước khẳng định vị thế của mình trên bản đồ tài chính quốc tế.
MKLAW – LUẬT SƯ ĐI TRƯỚC TÀI PHIỆT THEO SAU
Trụ sở: 177 Trưng Nữ Vương, Phường Hòa Cường, Thành phố Đà Nẵng
Hotline: 0773 11 22 33
