Bài viết do TS.LS Hồ Minh Khánh – Giám đốc Hãng luật MKLaw biên soạn, đã được đăng tải trên Tạp chí điện tử Luật sư Việt Nam nhân dịp Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6.
Từ góc nhìn của một người vừa hành nghề luật sư vừa gắn bó với báo chí, càng nhận ra rằng giữa nghề luật và nghề báo tuy khác nhau về phương thức nhưng cùng gặp nhau ở trách nhiệm đối với sự thật, công lý và niềm tin của xã hội.
Khi nhắc đến báo chí, người ta thường nghĩ đến những tuyến bài điều tra tạo hiệu ứng xã hội, những tác phẩm giàu giá trị nhân văn hoặc những đóng góp của báo chí đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Nhưng với những người đồng thời đi qua hai không gian nghề nghiệp – tòa soạn và phiên tòa – Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6 còn gợi lên những suy ngẫm về trách nhiệm nghề nghiệp trong hành trình đi tìm và bảo vệ sự thật.
Nhiều năm làm nghề luật rồi đồng hành cùng hoạt động báo chí, tôi nhận ra rằng đây là hai công việc có cách tiếp cận khác nhau nhưng lại chia sẻ nhiều giá trị nền tảng. Luật sư tiếp cận sự việc bằng hồ sơ, chứng cứ và lập luận pháp lý; nhà báo tiếp cận bằng thực tiễn, thông tin và quá trình kiểm chứng. Một bên hoạt động trong khuôn khổ tố tụng, một bên hiện diện giữa đời sống xã hội. Tuy nhiên, điểm gặp gỡ quan trọng nhất không nằm ở phương thức mà ở trách nhiệm.
TS.Ls. Hồ Minh Khánh – Giám đốc Hãng luật MKLaw
Điểm gặp của hai hành trình nghề nghiệp
Người luật sư không thể bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thân chủ bằng cảm xúc hay định kiến. Mọi quan điểm đưa ra đều phải được xây dựng trên cơ sở chứng cứ và nguyên tắc khách quan. Chỉ một tình tiết bị bỏ qua hoặc một đánh giá chưa đầy đủ cũng có thể dẫn đến cách nhìn nhận khác về bản chất của vụ việc.
Người làm báo cũng đối diện với áp lực tương tự. Đằng sau mỗi bài viết được công bố là trách nhiệm kiểm chứng thông tin, bảo đảm tính cân bằng và ý thức rằng mỗi câu chữ đều có khả năng tác động đến nhận thức xã hội, đến danh dự và quyền lợi của con người.
Chính vì vậy, càng có thời gian đồng hành với cả nghề luật và nghề báo, càng nhận ra rằng báo chí và pháp luật chưa bao giờ đứng ở hai phía. Nếu báo chí góp phần phát hiện vấn đề từ thực tiễn thì pháp luật góp phần giải quyết vấn đề bằng chuẩn mực; nếu báo chí phản ánh hơi thở cuộc sống thì pháp luật tạo lập khuôn khổ để bảo vệ trật tự, công bằng và quyền con người. Dù khác nhau về chức năng, cả hai đều đang hướng đến mục tiêu chung là làm cho xã hội minh bạch hơn, công bằng hơn và nhân văn hơn.
Trong quá trình hành nghề luật sư, có những vụ việc để lại nhiều suy ngẫm. Có những hồ sơ dày hàng nghìn trang nhưng điều người trong cuộc cần không chỉ là một bản án có hiệu lực pháp luật mà còn là cảm giác họ đã được lắng nghe bằng sự công tâm. Báo chí cũng vậy. Nhiều khi điều người dân mong muốn không chỉ là câu chuyện của mình xuất hiện trên mặt báo mà là câu chuyện ấy được phản ánh đúng bản chất, được tiếp cận bằng sự tôn trọng và trách nhiệm.
Ở góc độ đó, người làm luật càng thêm trân trọng vai trò của báo chí và những người làm báo. Bởi nếu công lý trong tố tụng được xây dựng từ chứng cứ và quy trình pháp luật thì niềm tin xã hội nhiều khi lại được nuôi dưỡng từ những thông tin trung thực, khách quan và có trách nhiệm. Một bài báo đúng không thay thế được một phán quyết, nhưng có thể góp phần làm cho sự thật được nhìn nhận đầy đủ hơn; cũng như một bản án công bằng không thay thế vai trò của báo chí, nhưng có thể củng cố niềm tin vào tính nghiêm minh của pháp luật.
Giữ giá trị của sự thật trong thời đại số
Trong bối cảnh chuyển đổi số và môi trường truyền thông thay đổi nhanh chóng hiện nay, báo chí đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng đối diện với áp lực lớn hơn bao giờ hết. Khi tốc độ lan truyền thông tin ngày càng nhanh, yêu cầu đối với người làm báo không chỉ là nhanh hơn mà còn phải chuẩn xác hơn, bản lĩnh hơn và trách nhiệm hơn. Điều đó cũng tương đồng với nghề luật sư – nơi mỗi quan điểm đưa ra đều không chỉ đại diện cho kiến thức nghề nghiệp mà còn phản ánh trách nhiệm đối với cộng đồng.
Có thể không phải lúc nào công lý cũng đến ngay lập tức và không phải mọi sự thật đều được nhận diện trong một thời điểm. Nhưng nếu những người cầm bút và những người làm nghề luật vẫn giữ được sự độc lập trong tư duy, sự cẩn trọng trong hành xử và lòng tự trọng nghề nghiệp thì niềm tin của xã hội vẫn sẽ luôn có nền tảng để được bảo vệ.
Nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6, xin gửi lời tri ân đến những người làm báo – những người đang mỗi ngày lặng lẽ đi giữa dòng chảy thông tin để giữ gìn giá trị của sự thật. Với những người vừa cầm bút vừa bước vào phiên tòa, đó không đơn thuần là hai nghề nghiệp khác nhau mà là hai con đường cùng hướng đến một mục tiêu chung: phụng sự xã hội bằng trách nhiệm, bản lĩnh và niềm tin vào những điều đúng đắn.
MKLAW – LUẬT SƯ ĐI TRƯỚC TÀI PHIỆT THEO SAU
Trụ sở: 177 Trưng Nữ Vương, Phường Hòa Cường, Thành phố Đà Nẵng
Hotline: 0773 11 22 33
