Xác định chính xác thời điểm mở thừa kế là “chìa khóa” để xác lập quyền và nghĩa vụ của các bên đối với di sản. Theo quy định mới nhất tại Bộ luật Dân sự 2025, việc xác định thời điểm này có những tiêu chuẩn pháp lý khắt khe, đặc biệt là trong các trường hợp biệt tích hoặc thiên tai. MKLaw xin hệ thống hóa thông tin giúp quý khách hàng nắm rõ.
1. Quy định về thời điểm mở thừa kế theo Bộ luật Dân sự mới nhất
Theo Bộ luật Dân sự mới nhất, thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật này.
Cụ thể, thời điểm mở thừa kế trong trường hợp một người đã bị Tòa án tuyên bố là đã chết được xác định là ngày chết của người đó theo quyết định tuyên bố của Tòa án.
Theo khoản 1 Điều 71 Bộ luật Dân sự 2025, người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án ra quyết định tuyên bố một người là đã chết trong trường hợp sau đây:
– Sau 03 năm, kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án có hiệu lực pháp luật mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;
– Biệt tích trong chiến tranh sau 05 năm, kể từ ngày chiến tranh kết thúc mà vẫn không có tin tức xác thực là còn sống;
– Bị tai nạn hoặc thảm họa, thiên tai mà sau 02 năm, kể từ ngày tai nạn hoặc thảm hoạ, thiên tai đó chấm dứt vẫn không có tin tức xác thực là còn sống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;
– Biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống; thời hạn này được tính theo quy định tại khoản 1 Điều 68 Bộ luật Dân sự 2025.
Quyết định của Tòa án tuyên bố một người là đã chết phải được gửi cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người bị tuyên bố là đã chết để ghi chú theo quy định của pháp luật về hộ tịch.
Lưu ý:
– Kể từ thời điểm mở thừa kế, những người thừa kế có các quyền, nghĩa vụ tài sản do người chết để lại. Trong đó, người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Trường hợp người thừa kế theo di chúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
– Kể từ thời điểm mở thừa kế, nếu bản di chúc bị thất lạc hoặc bị hư hại đến mức không thể hiện được đầy đủ ý chí của người lập di chúc và cũng không có bằng chứng nào chứng minh được ý nguyện đích thực của người lập di chúc thì coi như không có di chúc và áp dụng các quy định về thừa kế theo pháp luật.
Cơ sở pháp lý: Khoản 1 Điều 71; khoản 1 Điều 611; Điều 613; Điều 614; khoản 1 Điều 642 Bộ luật Dân sự 2025.
2. Người không được quyền hưởng di sản thừa kế
Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2025, những người sau đây không được quyền hưởng di sản thừa kế:
– Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc về hành vi ngược đãi nghiêm trọng, hành hạ người để lại di sản, xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người đó;
– Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản;
– Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ phần di sản mà người thừa kế đó có quyền hưởng;
– Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc ngăn cản người để lại di sản trong việc lập di chúc; giả mạo di chúc, sửa chữa di chúc, hủy di chúc, che giấu di chúc nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản trái với ý chí của người để lại di sản.
Những người nêu trên vẫn được hưởng di sản, nếu người để lại di sản đã biết hành vi của những người đó, nhưng vẫn cho họ hưởng di sản theo di chúc.
Lời khuyên từ Luật sư MKLaw
Việc phân chia di sản thường nảy sinh mâu thuẫn nếu không xác định rõ thời điểm mở thừa kế hoặc tư cách người thừa kế ngay từ đầu. Để đảm bảo công bằng và đúng luật, quý khách hàng nên:
- Lập di chúc hợp pháp và bảo quản tại các đơn vị có chức năng lưu giữ.
- Kiểm tra kỹ các điều kiện về nhân thân trước khi thực hiện thủ tục khai nhận di sản.
Bạn đang gặp vướng mắc về thủ tục khai nhận di sản hoặc cần xác định tư cách người thừa kế? Hãy liên hệ ngay với MKLaw qua Hotline 0773 11 22 33 để nhận được sự tư vấn chuyên sâu từ các Luật sư hàng đầu.
MKLaw – Hàng Lang Pháp Lý Vững Chắc Cho Quyền Lợi Của Bạn!
