9 điểm mới đáng chú ý của Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2025

Ngày 5/12/2025, Quốc hội chính thức thông qua Luật Thi hành án dân sự sửa đổi, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong cơ chế tổ chức, thủ tục và phương thức thi hành án dân sự, đặc biệt là đẩy mạnh chuyển đổi số và kiểm soát quyền lực tư pháp.
Dưới đây là 9 điểm mới đáng chú ý – mang tính tham khảo chuyên môn – được MKLaw tổng hợp nhằm giúp cá nhân, tổ chức và người hành nghề pháp lý kịp thời nắm bắt, áp dụng.

1. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thi hành án dân sự

Điểm mới đáng chú ý của dự thảo Luật Thi hành án dân sự sửa đổi là lần đầu tiên quy định riêng về chuyển đổi số tại Điều 5, theo đó:

• Công nhận giá trị pháp lý của hồ sơ, tài liệu, thủ tục điện tử trong thi hành án dân sự, tương đương văn bản giấy;
• Quy định trách nhiệm của cơ quan THADS và Văn phòng THADS trong bảo mật thông tin, an ninh mạng và an toàn dữ liệu;
• Xác định rõ trách nhiệm pháp lý khi khai thác, sử dụng dữ liệu thi hành án.

=> Đây là điểm đột phá so với Luật THADS 2008 – vốn chưa có quy định thống nhất về giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử, gây ách tắc trong thực tiễn (đặc biệt với tổ chức tín dụng, ngân hàng).

2. Tăng cường trách nhiệm của Kho bạc Nhà nước và tổ chức tín dụng

Điều 14 Luật sửa đổi mở rộng và siết chặt trách nhiệm phối hợp của Kho bạc Nhà nước và các tổ chức tín dụng trong thi hành án dân sự.

So với Điều 176 Luật THADS 2008:

• Thực hiện kịp thời yêu cầu của cơ quan THADS, không phân biệt yêu cầu bằng văn bản giấy hay điện tử;
• Buộc Kho bạc, tổ chức tín dụng thực hiện kịp thời yêu cầu phong tỏa, cung cấp thông tin của cơ quan THADS;
• Nâng mức độ ràng buộc trách nhiệm, khắc phục tình trạng trì hoãn trong thực tiễn thi hành án.

3. Cải cách mô hình tổ chức hệ thống thi hành án dân sự tại địa phương

Điều 17 dự thảo nhấn mạnh tính thống nhất từ Trung ương đến địa phương, gợi ý cải cách, tinh giản cơ cấu so với Điều 13 Luật hiện hành

• Bỏ cấp huyện/quận/thị xã trong tổ chức THADS, chỉ giữ cấp tỉnh và quân khu;
• Đổi tên gọi từ “Hệ thống tổ chức thi hành án dân sự” thành “Hệ thống thi hành án dân sự” – ngắn gọn, rõ ràng hơn.

4. Hoàn thiện mô hình tổ chức và bổ sung chức danh Chấp hành viên trưởng

Điều 18 Luật Thi hành án dân sự sửa đổi hoàn thiện mô hình tổ chức THADS theo kết luận số 162-KL/TW, gồm cơ quan quản lý THADS thuộc Bộ Tư pháp, hệ thông cơ quan THDS cấp tỉnh và phòng THADS khu vực

Điểm mới nổi bật: Lần đầu tiên xác lập chức danh “Chấp hành viên trưởng” (Điều 23), với thẩm quyền chỉ đạo, giám sát, điều hành Chấp hành viên trong khu vực – từ đó tăng hiệu quả quản lý và tổ chức thi hành án trong khu vực.

5. Bổ sung quy định về Văn phòng thi hành án dân sự và Thừa hành viên

Mục 2 Chương II  dự thảo Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) quy định thêm về “Văn phòng thi hành án dân sự” và “Thừa hành viên”, theo hướng:

• Chưa trao quyền cưỡng chế toàn diện cho Văn phòng THADS;
• Thừa hành viên chỉ có quyền đề nghị phong tỏa, tạm dừng giao dịch để ngăn chặn tẩu tán tài sản.

6. Tăng cường kiểm soát quyền lực và nhiệm kỳ trong thi hành án dân sự

6.1. Đối với lãnh đạo cơ quan THADS

• So với Điều 23 Luật hiện hành, Điều 22 dự thảo đã được rà soát, sửa đổi và bổ sung theo hướng quy định đầy đủ, cụ thể hơn về thẩm quyền và trách nhiệm của Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự.
• Theo đó, Điều 22 không chỉ kế thừa các nhiệm vụ, quyền hạn cơ bản mà còn làm rõ hơn phạm vi quyết định, quản lý, chỉ đạo, kiểm tra hoạt động thi hành án dân sự, trách nhiệm trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử phạt vi phạm hành chính và kiến nghị xử lý vi phạm.
• Đồng thời, Điều 22 đã thể chế hóa rõ hơn cơ chế kiểm soát quyền lực thông qua quy định chặt chẽ về phân công, ủy quyền gắn với trách nhiệm pháp lý của người phân công và người được ủy quyền, cũng như bổ sung các nhiệm vụ liên quan đến kiểm tra, giám sát, báo cáo, thống kê và phối hợp liên ngành.

6.2. Đối với Chấp hành viên

• So với Điều 18 Luật THADS 2008 , Điều 24 dự thảo đã bổ sung, làm rõ tiêu chuẩn, điều kiện, trình tự bổ nhiệm, miễn nhiệm và cách chức Chấp hành viên, nâng cao tính minh bạch, thống nhất trong quản lý đội ngũ Chấp hành viên.
• Điểm mới quan trọng là quy định Chấp hành viên được bổ nhiệm lần đầu vào ngạch sơ cấp có nhiệm kỳ 05 năm, việc bổ nhiệm lại thực hiện theo nhiệm kỳ đến khi nghỉ hưu, chuyển công tác hoặc nâng ngạch. Quy định này góp phần kiểm soát quyền lực, gắn trách nhiệm với nhiệm kỳ bổ nhiệm, ngăn ngừa vi phạm và nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động thi hành án dân sự.

7. Đổi mới cơ chế kiểm sát và giám sát tư pháp

7.1. Vai trò của Viện kiểm sát

Điều 12 mở rộng:

• Phạm vi kiểm sát đối với cơ quan THADS, Chấp hành viên, Văn phòng THADS, Thừa hành viên;
• Quyền yêu cầu, kiến nghị khi giải quyết khiếu nại, tố cáo;
• Tham gia kết nối, chia sẻ dữ liệu thi hành án.

7.2. Trách nhiệm của Tòa án

Điều 170:

• Bổ sung trách nhiệm theo dõi kết quả xử lý kiến nghị của THADS;
• Quy định rõ việc giải quyết tài sản, nghĩa vụ đã thi hành khi bản án bị hủy, sửa;
• Cụ thể hóa thẩm quyền từng cấp Tòa án – thay cho quy định chung chung trước đây.

8. Rút gọn thời hạn, đơn giản hóa thủ tục thi hành án

Luật sửa đổi cắt giảm nhiều thủ tục trung gian:

• Xác minh điều kiện thi hành án: rút từ 10 ngày xuống 7 ngày;
• Quyết định chưa có điều kiện thi hành: rút xuống 5 ngày, giữ nguyên các căn cứ cơ bản nhưng bổ sung chi tiết hơn với nhiều trường hợp cụ thể, như: tài sản đang cầm cố, thế chấp; nghĩa vụ gắn với nhân thân; bán tài sản thi hành án nhưng giá trị đã giảm dưới chi phí cưỡng chế; và nhiều quy định về việc xác minh khi có thông tin mới;
• Xác định tài sản:Theo Khoản 1 Điều 39 Luật sửa đổi quy định, hết 30 ngày mà các bên không thoả thuận hoặc không yêu cầu Toà án thì Chấp hành viên trực tiếp yêu cầu Toà án, không qua bước chờ người được thi hành án yêu cầu;
• Giảm giá tài sản đấu giá không thành: bỏ thủ tục thỏa thuận kéo dài;
• Ký hợp đồng khai thác tài sản: rút từ 30 ngày xuống 10 ngày;
• Quyền ưu tiên mua tài sản: Căn cứ khoản 1 Điều 83 dự thảo quy định: 

1.Trước khi bán tài sản lần đầu đối với tài sản thuộc sở hữu chung hoặc trường hợp bản án, quyết định tuyên hoặc pháp luật quy định tổ chức, cá nhân được quyền ưu tiên mua tài sản, Chấp hành viên thông báo cho chủ sở hữu chung, tổ chức, cá nhân về quyền ưu tiên mua tài sản thi hành án theo giá khởi điểm.

Thời hạn thực hiện quyền ưu tiên mua là 15 ngày đối với bất động sản, 05 ngày làm việc đối với động sản kể từ ngày được thông báo hợp lệ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày hết thời hạn ưu tiên mà người được ưu tiên mua không nộp tiền mua thì tài sản được bán theo quy định tại khoản 2 Điều này.

Đối với những lần bán tài sản tiếp theo thì có quyền ưu tiên mua trước thời điểm mở cuộc đấu giá 03 ngày làm việc.

9. Bổ sung biện pháp cưỡng chế kiểm tra hiện trạng tài sản

Luật sửa đổi:

• Cho phép chấp hành viên được áp dụng một hoặc nhiều biện pháp cưỡng chế đồng thời, tùy theo tình huống cụ thể;
• Lần đầu bổ sung biện pháp cưỡng chế kiểm tra hiện trạng tài sản (Điểm đ khoản 2 Điều 80).

=> Đây là công cụ pháp lý quan trọng giúp ngăn chặn tẩu tán, che giấu tài sản trong thực tiễn thi hành án.

Kết luận

Luật Thi hành án dân sự sửa đổi năm 2025 thể hiện tư duy cải cách mạnh mẽ: tinh gọn bộ máy – kiểm soát quyền lực – rút ngắn thủ tục – đẩy mạnh chuyển đổi số. Các điểm mới này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều nút thắt kéo dài trong công tác thi hành án dân sự.

📌 Nội dung trên mang tính tham khảo chuyên môn. Để áp dụng cụ thể trong từng vụ việc, cá nhân, tổ chức nên tham vấn luật sư.

---

MKLaw – Hành lang pháp lý vững chắc cho quyền lợi của bạn!

 𝟙𝟟𝟟 Trưng Nữ Vương – Quận Hải Châu – Tp.Đà Nẵng – Việt Nam
 +̲8̲4̲ ̲7̲7̲ ̲3̲1̲1̲ ̲2̲2̲3̲3̲
 lawmk.minhkhanh@gmail.com / mklawdn@gmail.com
 𝒎𝒌𝒍𝒂𝒘.𝒄𝒐𝒎.𝒗𝒏